می ‏، دلیر بنوش

چند روز به انتهای بازی های جام جهانی نمانده بود که تصادفی برنامه ای پیرامون خشونت در فوتبال انگلیس در تلویزیون دیدم . این برنامه به خشونت در فوتبال انگلیس در دهه های  70 و 80 میلادی در یکی از شهرهای انگلیس پرداخته بود. در این شهر خشونت بین هواداران فوتبال از حد معمول گذشته بود . تا اینجایی از برنامه که صحنه های آشوبگری تماشاچیان پخش میشود این  برنامه هم چیزی بیشتر از برنامه های داخلی که درباره  فوتبال تولید میشود نداشت . اما قسمتی که توجه مرا به خود جلب کرد قسمتی بود که یک استاد مردم شناس  به برنامه دعوت شده بود و تحقیقات خود پیرامون این موضوع را ارائه می داد و این استاد دانشگاه خشونتهای هواداران فوتبال انگلیس را ناشی ازسه عامل اصلی می دانست :

1- این شهر یک شهر معدنی بوده و کارگران معدن برای اینکه نارضایتی خود را به دولت ابراز کنند در بازیهای فوتبال اغتشاش میکردند.

2  - دسته دیگری که بیشتر در بین این آشوب گران حضور داشتند جوانان بیکار بودند از این طریق نارضایتی خود را اعلام میکردن .

 3 – شرکت در این آشوب گریها موجب ایجاد شخصیت در بین جوانان میشده .

مخلص کلام اینکه این دید کاربردی که نسبت به این رشته ها  در جوامع پیشرفته وجود دارد برایم  جالب بود.

دقیقا شب همان روز بود که شنیدم برنامه ای با عنوان جامعه شناسی جام در تلویزیون قرار است پخش بشود . خیلی خوشحال شدم با خودم فکر کردم بالاخره جامعه شناسی در ایران هم  در حال پیداکردن جایگاه خودش  است و برای مسئولان و تهیه کنند گان برنامه های تلویزیونی این موضوع روشن شده که علومی مثل جامعه شناسی و مردم شناسی علومی کاربردی هستند .

اما با کامل تاسف زمانی که برنامه شروع شد دوستان تولیدکننده برنامه از هر صنف یک نماینده دعوت کرده بودند غیر از یک متخصص جامعه شناسی ، تازه این جا بود که  متوجه شدم این جور رشته ها در کشور های جهان سوم مهجور مانده و تصوری که از این علوم در این کشور ها میشود این است که این علوم فقط علوم نظری و تئوریک هستند و هیچگاه به مرحله کاربرد نمیرسند .

این ماجرا زمانی اذیت کننده میشود که از کارشناس مسائل مربوط به داوری مسابقات تا سبزی فروش جلوی جام جم از فرهنگ فوتبال ، فرهنگ تماشاچیان ، حتی تعاملات فرهنگهای مختلف صحبت میکردند.

البته در جامعه ایی که سیاستمداران و جامعه شناسانش از فوتبال صحبت کنند باید انتظار داشت که اهالی فوتبال هم درباره فرهنگ و جامعه سخنرانی کنند.

اگر چه راههای کاربردی کردن این علوم خودش به یک فرهنگ سازی نیازمند است ولی باید به ضعف خودمان هم در پرورش متخصص ، استعداد و نیرو و همچنین تبلیغات در زمینه این رشته معترف باشیم .

با آرزوی موفقیت برای همه دوستانی که در این عرصه گام بر میدارند .   

                                                                                          والسلام